In bijna elk bedrijf wordt gebruikgemaakt van interntransportmiddelen voor het verplaatsen van goederen, vooral in de productie- en magazijnomgeving.

Voor deze mobiele arbeidsmiddelen gelden de uit de Arbowetgeving bekende algemene eisen voor onderhoud, keuring, lastaanduiding en deskundig gebruik. Zo moeten gebruikers minimaal 16 jaar oud zijn en mogen zij de heftruck op die leeftijd alleen onder deskundig toezicht en voldoende geïnstrueerd besturen. De chauffeur moet ook bekend zijn met de bediening en het bedrijfsverkeersreglement.

De werkgever is verantwoordelijk voor de invulling van de inhoud en uitvoering van deze deskundigheid. De gebruiker – de werknemer – is op zijn beurt verplicht de nodige zorgvuldigheid in acht te nemen voor zijn eigen en andermans veiligheid en is verplicht instructies op te volgen. Te denken valt hierbij aan gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen, zoals de veiligheidsgordel, en deelname aan instructie en onderricht.

Ongevallen met heftrucks

Toch staan ongevallen met heftrucks op de vierde plaats van oorzaken van ongevallen op de werkvloer. De top-5 van oorzaken van de ongevallen tussen heftruck en voetganger:

  • De chauffeur heeft de voetganger niet gezien
  • De voetganger is ergens aanwezig waar hij niet wordt verwacht
  • Falende infrastructuur. Dat kan inhouden dat er geen scheiding is van voetgangers en heftrucks, maar ook dat infrastructuur onlogisch en onoverzichtelijk is
  • Slecht audiovisueel contact: de voetganger hoort en ziet de truck niet aankomen
  • De chauffeur heeft het voertuig niet goed onder controle; hij kan de voetganger niet meer ontwijken of op tijd stoppen. Dat kan komen door afleiding, zijn fysieke gesteldheid, maar zeer zeker kan het liggen aan zijn gedrag en onvoldoende opleiding.

Werken aan alle oorzaken

Volgens analyse van RIVM en advies- en ingenieursbureau RPS (Ongevallen bij gebruik van heftrucks, 2012-2014)* is het mogelijk om het aantal ongevallen te laten dalen met 35 procent als aan alle oorzaken tegelijk wordt gewerkt.

Onveilig werken en gedrag

Onveilig werken en gedrag van zowel chauffeurs als van voetgangers blijken belangrijke oorzaken van ongevallen te zijn. Om het aantal ongevallen te verminderen, moet echter ook wel worden gekeken waaróm de chauffeur niet veilig werkt. Redenen kunnen zijn een verkeerde werkmethode, onderschatting van de gevaren, te hoge werkdruk, verkeerde aanwijzingen en de cultuur van het bedrijf – er wordt immers toch niet op gelet.

Om hier iets aan te doen, is meer nodig dan alleen goede trainingen en opleidingen; het gaat ook om een goede veiligheidscultuur, zoals ook is beschreven in het thema gedrag en cultuur. Werknemers moeten voldoende ruimte krijgen om daadwerkelijk veilig te kunnen werken, door onder meer een goede werkomgeving, voldoende en goede instructie, veilige infrastructuur, goede heftrucks, de juiste mobiele arbeids- en hulpmiddelen, een realistische planning, veiligheidsbewustzijn van teamleiders, goed voorbeeldgedrag en het naleven en handhaven van veilig gedrag en veiligheidsvoorschriften.

Dit begint bij bewustwording van de risico’s in de werkomgeving, bij het eigen onveilige gedrag en bij de andere factoren die op dit gedrag invloed hebben. Bewustwording wordt gecreëerd door instructie, opleiding en communicatie. Vervolgens draait het om veranderen van gedrag  en overtuigingen. Dit moet inslijten. Er moet voortdurend worden gewaakt voor terugval op oude routines en gewoonten. Het duurt weken om nieuw gedrag geautomatiseerd en overtuigingen geïnternaliseerd te krijgen, maar ook als het nieuwe, veiliger gedrag is geïntegreerd, is het nodig om te blijven werken aan het ontwikkelen van veilig gedrag, want veiligheid is nooit ‘af’.

Extra’s